वैराग्यशतक
दुसरा आधार नाही
जीर्णा एव मनोरथाः स्वहृदये यातं जरां यौवनं हन्ताङ्गेषु गुणाश्च वन्ध्यफलतां याता गुणज्ञैर्विना । किं युक्तं सहसाभ्युपैति बलवान्कालः कृतान्तोक्षमी ह्याज्ञातं स्मरशासनाङ्घ्रियुगलं मुक्त्वास्ति नान्या गतिः ॥
थोडक्यात एक हिशेब, आणि मग शिवाकडे वळणे. “माझे मनोरथ माझ्या हृदयातच जीर्ण झाले. हाय, माझ्या अंगात तारुण्याचे म्हातारपण झाले. माझे गुण निष्फळ ठरले, कारण त्यांची कदर करणारे कोणीच नव्हते. आता काय करावे? सर्वांचा अंत करणारा, निर्दय, बलवान काळ अचानक चालून येतो. एवढे मात्र स्पष्ट आहे: मदनाला शासन करणाऱ्याच्या दोन चरणांखेरीज दुसरा कोणताही आधार नाही.” मनोरथ कधी पुरे झालेच नाहीत. जिथे जन्मले, तिथेच, कधी बोलून न दाखवता, ते झिजून गेले. गुण खरे होते; पण फळ तोडायला कोणीतरी लागते, तसे गुण पाहायलाही कोणीतरी लागते, आणि कोणीच आले नाही. मदनाला शासन करणारे म्हणजे शिव. कामदेवाने शिवाच्या मनात वासना जागवण्याचा प्रयत्न केला, तेव्हा शिवाने त्याला जाळून भस्म केले. वासनांनी थकवलेल्या माणसाला हे नाव अगदी शोभते; कारण वासना ज्याला हलवू शकली नाही, असा हा देव आहे. वैराग्यशतक, श्लोक ८३ (शिवपूजा).