वैराग्यशतक
पोटाची तीन हत्यारे
अभिमतमहामानग्रन्थिप्रभेदपटीयसी गुरुतरगुणग्रामाम्भोजस्फुटोज्ज्वलचन्द्रिका । विपुलविलसल्लज्जावल्लीविदारकुठारिका जठरपिठरी दुःपूरेयं करोति विडम्बनम् ॥
“भरता भरत नाही अशी ही पोटाची हंडी माणसाची विटंबना करते. त्याने जिवापाड जपलेल्या मोठ्या स्वाभिमानाची गाठ तोडण्यात ती फार पटाईत आहे. त्याच्या मोठमोठ्या गुणांच्या कमळांच्या ताटव्याला ती लख्ख चांदणे आहे. त्याच्या लज्जेची पसरलेली, फुललेली वेल तोडणारी ती छोटी कुऱ्हाड आहे.” पोट म्हणजे कधीच न भरणारी स्वयंपाकाची हंडी, आणि ती भरायला माणसाला हात पसरावे लागतात. प्रत्येक चित्र दाखवते, याचना काय काय उद्ध्वस्त करते. स्वाभिमान ही घट्ट बांधलेली गाठ, आणि पोट ती कापणारे पाते. गुण म्हणजे कमळे. दिवसाचे कमळ सूर्यासमोर उमलते आणि चांदण्यात मिटते; म्हणून पोटाच्या चांदण्यात प्रत्येक गुण मिटून जातो. लज्जा म्हणजे फुललेली वेल, आणि पोट ती खाली पाडणारी कुऱ्हाड. तीन चित्रे, तीन विध्वंस, आणि त्यांचे कारण एकच: लहानसे, हट्टी पोट. वैराग्यशतक, श्लोक २२ (याचनेची लाचारी).