वैराग्यशतक
पर्वताच्या गुहेत पूजा
स्नात्वा गाङ्गैः पयोभिः शुचिकुसुमफलैरर्चयित्वा विभो त्वां ध्येये ध्यानं नियोज्य क्षितिधरकुहरग्रावपर्यङ्कमूले । आत्मारामः फलाशी गुरुवचनरतस्त्वत्प्रसादात्स्मरारे दुःखान्मोक्ष्ये कदाहं तव चरणरतो ध्यानमार्गैकमग्नः ॥
संन्याशाचा दिवस, पायरीपायरीने, आणि मग एक प्रार्थना. “गंगेच्या पाण्याने स्नान करून, निर्मळ फुलांनी आणि फळांनी, हे प्रभो, मी तुझी पूजा करीन. पर्वताच्या गुहेत, दगडी शय्येच्या पायथ्याशी बसून, ध्यान करण्याजोग्या त्या एकाच तत्त्वावर मी मन लावीन. आत्म्यातच रमलेला, फळे खाऊन राहणारा, गुरूच्या वचनात रत, असा मी राहीन. हे मदनाच्या शत्रू, तुझ्या कृपेने दुःखातून सुटून, तुझ्या चरणी वाहिलेला, ध्यानाच्या एकाच मार्गात बुडालेला, असा मी केव्हा होईन?” पूर्वार्ध म्हणजे एक सकाळ: स्नान, पूजा, आणि खडकाच्या शिळेवर ध्यान. उत्तरार्ध म्हणजे एक जीवनपद्धती: आतला संतोष, अन्न म्हणून फळे, आणि ज्याचे वचन पाळायचे असा गुरू. मदनाचा शत्रू म्हणजे शिव, ज्यांनी कामदेवाला जाळले. अनेक आवृत्त्यांत इथे “दुःखं मोक्ष्ये कदाहं समकरचरणे पुंसि सेवासमुत्थं” असा पाठ आहे: “एका सामान्य माणसाची चाकरी केल्याने आलेल्या दुःखातून मी केव्हा सुटेन?” तिथे दुःख दरबाऱ्याचे आहे; इथे ते सगळेच दुःख आहे. वैराग्यशतक, श्लोक ८८ (शिवपूजा).