विदुर नीति · The Swan's Teaching
जशी संगत, तसा माणूस
यादृशैः सन्निविशते यादृशांश्चोपसेवते । यादृगिच्छेच्च भवितुं तादृग्भवति पूरुषः ॥
“माणूस ज्यांच्यात उठतो-बसतो, ज्यांची सेवा करतो, आणि जसा व्हायची इच्छा धरतो, तसाच तो होतो.” माणसाला तीन गोष्टी घडवतात. पहिल्या दोन बाहेरून दाब आणतात. तो ज्यांची संगत धरतो, त्यांच्यावरून त्याच्या सवयी आणि त्याचे बोलणे ठरते; तो ज्या धन्याची सेवा करतो, त्याच्यावरून त्याची उद्दिष्टे ठरतात. हीच हंसाची रंगाची उपमा, अधिक साध्या शब्दांत. तिसरी गोष्ट आतून येते: माणसाला जे व्हावेसे वाटते, ते त्याला हळूहळू, पण न थांबता आपल्याकडे ओढत नेते. महाभारतात तिसऱ्या गोष्टीचे एक उदाहरण आहे. एकलव्य हा वनात राहणारा एक राजपुत्र. कुरू राजपुत्रांचे गुरू द्रोणाचार्य यांच्याकडे त्याने धनुर्विद्या शिकवण्याची विनंती केली, आणि त्यांनी त्याला परत पाठवले. तो वनात गेला, त्याने द्रोणाचार्यांची मातीची मूर्ती घडवली, आणि तिच्यासमोर दिवसेंदिवस सराव केला. तो इतका कुशल झाला, की हा आपल्याही पुढे गेला, अशी भीती अर्जुनाला वाटली. एकलव्याला गुरूचा सहवास नव्हता, की धन्याचे घर नव्हते. त्याच्याकडे फक्त इच्छा होती, आणि त्याला घडवायला ती इच्छा पुरेशी ठरली. अध्याय ४, श्लोक १३.