विदुर नीति · The Wise and the Fool
दुसऱ्याला दोष देणारा
परं क्षिपति दोषेण वर्तमानः स्वयं तथा । यश्च क्रुध्यत्यनीशानः स च मूढतमो नरः ॥
दुपारी स्वतः अंथरुणावर लोळत पडलेला बाप मुलाला आळशीपणाबद्दल रागावतो. स्वतः लाच खाणारा मंत्री प्रतिस्पर्ध्यावर लाच घेतल्याचा आरोप करतो. हे दोघेही या श्लोकातला पहिला माणूस आहेत. “जो दोष स्वतःत आहे, त्याच दोषासाठी तो दुसऱ्याला बोल लावतो. आणि हातात सत्ता नसताना तो संतापतो. तो सर्वांत मोठा मूर्ख.” दुसरा दोष म्हणजे काहीच करू न शकणारा राग. काशीराम त्याचा अर्थ असा लावतात: दुर्बळ माणसाचा आपल्यापेक्षा बलवानावरचा राग. असा राग दुसऱ्या कोणाचे नव्हे, तर रागावणाऱ्याचेच नुकसान करतो. तो त्याचा दुबळेपणा उघड करतो, त्याचे शत्रू वाढवतो, आणि त्याचे मन गढूळ करतो. म्हणूनच श्लोक अशा माणसाला नुसता मूर्ख नव्हे, तर सर्वांत मोठा मूर्ख म्हणतो. प्रत्येक दोष त्याला त्याच्या स्वतःच्या स्थितीविषयी आंधळे करतो: पहिला त्याच्या स्वतःच्या अपराधाविषयी, दुसरा त्याच्या स्वतःच्या दुबळेपणाविषयी. अध्याय १, श्लोक ४२.