प्रमुख उपनिषदे · ऐतरेयोपनिषद्
अन्न पळून जाते
तदेनत्सृष्टं पराङ्त्यजिघांसत्तद्वाचाऽजिघृक्षत् तन्नाशक्नोद्वाचा ग्रहीतुम् । स यद्धैनद्वाचाऽग्रहैष्यदभिव्याहृत्य हैवान्नमत्रप्स्यत् ॥ ३ ॥
निर्माण होताच अन्न पाठ फिरवून पळू लागले. शरीर आणि भूक असलेला तो पहिला जीव, तो पुरुष, वाणीने त्याला पकडू पाहू लागला. पण वाणीला ते धरता आले नाही. त्याने ते वाणीने धरले असते, तर नुसते “अन्न” म्हटल्यानेच आपले पोट भरले असते. ज्याला खाल्ले जाते, तो प्रत्येक जीव खाणाऱ्यापासून सुटायला पाहतो. आता तो पुरुष आपली एकेक शक्ती वापरून पाहतो, आणि पुढचे मंत्र त्याचा हा प्रयत्न एकेक करून दाखवतात. या पाठलागाचा मुद्दा सोपा आहे: आपले कोणतेही इंद्रिय, मनसुद्धा, अन्न आत घेऊ शकत नाही. फक्त एकच शक्ती ते घेऊ शकते. आणि कथा पुढे दाखवेल, आत्मा यांपैकी कोणतीच शक्ती नाही.