प्रमुख उपनिषदे · ऐतरेयोपनिषद्
चार जगे
स इमांल्लोकानसृजत । अम्भो मरीचीर्मरमापोऽदोऽम्भः परेण दिवं द्यौः प्रतिष्ठाऽन्तरिक्षं मरीचयः । पृथिवी मरो या अधस्तात्ता आपः ॥ २ ॥
मग त्याने जगे निर्माण केली, एकावर एक अशी चार. सर्वांत वर वरचे जल, आकाशाच्याही पलीकडे; आकाश त्याला धरून ठेवते. त्याच्या खाली किरणांचे जग: आकाश आणि पृथ्वी यांच्यामधले, प्रकाशाने भरलेले अंतराळ. त्याच्या खाली मृत्यू: म्हणजे पृथ्वी. तिच्यावरचा प्रत्येक प्राणी मरतो, म्हणून तिचे हे नाव. पृथ्वीच्या खाली खालचे जल, खोल तळातले पाणी. प्रत्येक नावच सांगते की ते जग कसे आहे. ही विश्वाची जुनी वैदिक कल्पना आहे, वेदांच्या सूक्तांमधले वरपासून खालपर्यंत रचलेले चित्र. या नावांचा हेतू भूगोल सांगणे नाही. आपल्या जगाबद्दल दुसरे काही सांगण्याआधीच त्याला मृत्यूचे नाव दिले आहे: हे जग नाशवंत गोष्टींचे आहे.