प्रमुख उपनिषदे · छान्दोग्योपनिषद्
दहा दिवस उपाशी
अन्नं वाव बलाद्भूयस्तस्माद्यद्यपि दश रात्रीर्नाश्नीयाद्यद्यु ह जीवेदथवाद्रष्टाश्रोतामन्ताबोद्धाकर्ताविज्ञाता भवत्यथान्नस्यायै द्रष्टा भवति श्रोता भवति मन्ता भवति बोद्धा भवति कर्ता भवति विज्ञाता भवत्यन्नमुपास्स्वेति ॥ १ ॥ स योऽन्नं ब्रह्मेत्युपास्तेऽन्नवतो वै स लोकान्पानवतोऽभिसिध्यति यावदन्नस्य गतं तत्रास्य यथाकामचारो भवति योऽन्नं ब्रह्मेत्युपास्तेऽस्ति भगवोऽन्नाद्भूय इत्यन्नाद्वाव भूयोऽस्तीति तन्मे भगवान्ब्रवीत्विति ॥ २ ॥
बल अन्नातून येते, म्हणून अन्न बलाच्या वर. “अन्न बलापेक्षा मोठे आहे. माणूस दहा दिवस अन्नाशिवाय राहिला, तर तो कदाचित जगेल; पण त्याला पाहता, ऐकता, विचार करता, ग्रहण करता, कृती करता आणि समजता येत नाही. अन्न पुन्हा मिळाले की तो पुन्हा पाहतो, ऐकतो, विचार करतो, ग्रहण करतो, कृती करतो आणि समजतो. अन्नाची उपासना कर.” याच उपनिषदाचा आधीचा अध्याय याला साजेशी एक गोष्ट सांगतो. तरुण श्वेतकेतूला वडिलांनी पंधरा दिवस उपवास करायला सांगितले. तेव्हा त्याला येत असलेले मंत्रही आठवेनात; पुन्हा जेवल्यावरच ते आठवले. “जो अन्नाची ब्रह्म म्हणून उपासना करतो, त्याला अन्नपाण्याने समृद्ध जगे मिळतात, आणि अन्न जिथवर पोहोचते तिथवर तो हवा तसा संचार करतो.” “अन्नापेक्षा मोठे काही आहे का?” “आहे.” “तर ते आपण मला सांगावे.”