प्रमुख उपनिषदे · छान्दोग्योपनिषद्
पृथ्वी हा अग्नी
पृथिवी वाव गौतमाग्निस्तस्याः संवत्सर एव समिदाकाशो धूमो रात्रिरर्चिर्दिशोऽङ्गारा अवान्तरदिशो विस्फुलिङ्गाः ॥ १ ॥ तस्मिन्नेतस्मिन्नग्नौ देवा वर्षं जुह्वति तस्या आहुतेरन्नं संभवति ॥ २ ॥
पाऊस तिसऱ्या अग्नीत पडतो, आणि त्यातून अन्न उगवते. “गौतम, पृथ्वी हा एक अग्नी आहे. वर्ष त्याची समिधा, आकाश त्याचा धूर, रात्र त्याची ज्वाला, चार दिशा त्याचे निखारे, आणि त्यांच्या मधल्या उपदिशा त्याच्या ठिणग्या. या अग्नीत देव पावसाची आहुती देतात, आणि त्या आहुतीतून अन्न उत्पन्न होते.” शंकराचार्यांच्या मते वर्ष ही समिधा, कारण फिरणारे ऋतूच पृथ्वीला तांदूळ आणि जव पिकवायला चेतवतात.