प्रमुख उपनिषदे · छान्दोग्योपनिषद्
पावसाळी ढगातले वैरूप
अभ्राणि सम्प्लवन्ते स हिंकारो मेघो जायते स प्रस्तावो वर्षति स उद्गीथो विद्योतते स्तनयति स प्रतिहार उद्गृह्णाति तन्निधनमेतद्वैरूपं पर्जन्ये प्रोतम् ॥ १ ॥ स य एवमेतद्वैरूपं पर्जन्ये प्रोतं वेद विरूपांश्च सुरूपंश्च पशूनवरुन्धे सर्वमायुरेति ज्योग्जीवति महान्प्रजया पशुभिर्भवति महान्कीर्त्या वर्षन्तं न निन्देत्तद्व्रतम् ॥ २ ॥
वैरूप साम पर्जन्यावर, म्हणजे पावसाळी ढगांच्या देवतेवर, विणलेले आहे. आधीचे वादळ इथे पुन्हा येते. ढग जमणे हा हिंकार, ढग आकार घेणे प्रस्ताव, आणि पाऊस उद्गीथ. विजा आणि गडगडाट प्रतिहार, आणि पाऊस थांबणे निधन. वैरूप म्हणजे “अनेक रूपांचे”, आणि शंकराचार्य नमूद करतात, पावसाळी ढगही अनेक रूपे घेतो. म्हणून याचे फळ: सर्व रंगरूपांची, विविध आणि देखणी गुरेढोरे; शिवाय पूर्ण आयुष्य, दीर्घ जीवन, संतती आणि कीर्ती. त्याचे व्रत: पाऊस पडत असताना त्याच्याबद्दल कधी तक्रार करू नये.