प्रमुख उपनिषदे · छान्दोग्योपनिषद्
वर्ष हेच एक गान
ऋतुषु पञ्चविधं सामोपासीत वसन्तो हिंकारः ग्रीष्मः प्रस्तावो वर्षा उद्गीथः शरत्प्रतिहारो हेमन्तो निधनम् ॥ १ ॥ कल्पन्ते हास्मा ऋतव ऋतुमान्भवति य एतदेवं विद्वानृतुषु पञ्चविधं सामोपास्ते ॥ २ ॥
ऋतू पाण्यावर अवलंबून असतात, म्हणून आता ते येतात. वसंत हिंकार, उन्हाळा प्रस्ताव, पावसाळा उद्गीथ, शरद प्रतिहार, आणि हिवाळा निधन. शंकराचार्य याची कारणे देतात. उन्हाळा ही सुरुवात, कारण उन्हाळ्यातच लोक पावसाळ्यासाठी जव आणि इतर धान्य साठवू लागतात. पावसाळा हा वर्षाचा शिखरबिंदू. शरद ऋतू आजारी आणि मरणासन्न माणसांना “परत घेतो”; प्रतिहार शब्दाचा मूळ अर्थ हाच. हिवाळ्यात प्राणी वाऱ्यापासून आडोसा घेतात, आणि वर्ष विसावा घेते. हे जो पाहतो, त्याची ऋतू सेवा करतात, आणि प्रत्येक ऋतू जे देतो, त्या सगळ्याने तो समृद्ध होतो.