प्रमुख उपनिषदे · छान्दोग्योपनिषद्
माणूस कृती का करतो
यदा वै सुखं लभतेऽथ करोति नासुखं लब्ध्वा करोति सुखमेव लब्ध्वा करोति सुखं त्वेव विजिज्ञासितव्यमिति सुखं भगवो विजिज्ञास इति ॥ १ ॥
साखळी सत्यापासून विज्ञान, मनन, श्रद्धा, निष्ठा आणि कृतीपर्यंत आली. कृतीच्या तळाशी तिचे कारण असते. “माणसाला सुख मिळते, तेव्हाच तो कृती करतो. सुख मिळाल्याशिवाय कुणी कृती करत नाही; सुख मिळाल्यावरच तो कृती करतो. पण सुखच आधी जाणून घ्यायला हवे.” “भगवन्, मला सुख जाणून घ्यायचे आहे.” आपण कुठल्या ना कुठल्या अपेक्षित सुखासाठीच काही करतो. शंकराचार्यांच्या मते, सगळ्या सुखांपलीकडचे एक सुख दिसू लागले, की शिष्य प्रयत्नाला लागतो. आणि आता सत्य आपोआपच उमगेल असे त्याला वाटू नये, म्हणून गुरू त्याला ते सुख खरोखर काय आहे ते विचारायला लावतात.