प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
उठा, जागे व्हा
उत्तिष्ठत जाग्रत प्राप्य वरान्निबोधत । क्षुरस्य धारा निशिता दुरत्यया दुर्गं पथस्तत्कवयो वदन्ति ॥ १४ ॥
आता ही शिकवण सगळ्यांना उद्देशून एक हाक होते. उठा! जागे व्हा! थोर गुरूंकडे जा, आणि त्यांच्याकडून शिका. ही वाट वस्तऱ्याच्या धारेसारखी तीक्ष्ण आहे; ती पार करायला कठीण, तिच्यावरून चालायला कठीण. असे ज्ञानी सांगतात. “थोर गुरू” यासाठी मूळ शब्द आहे वर, म्हणजे “श्रेष्ठ”. काहींना त्यात नचिकेताने मिळवलेले वर ऐकू येतात. पण भाष्यकार त्याचा अर्थ गुरू असा घेतात, कारण या वाटेवर कुणीच एकटे चालत नाही. वस्तऱ्याची धार म्हणजे ही वाट किती अरुंद आहे, याचे चित्र. जरा पाय घसरला, एका बाजूला बेफिकिरीत किंवा दुसऱ्या बाजूला अहंकारात, की माणूस पडतो. १८९० च्या दशकात ही शिकवण पाश्चात्त्य जगात नेणाऱ्या स्वामी विवेकानंदांनी हे शब्द एक स्फूर्तिमंत्र बनवले. त्यांच्या शब्दांत: “उठा, जागे व्हा, आणि ध्येय गाठेपर्यंत थांबू नका.”