प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
मृत्यूचाही घास
यस्य ब्रह्म च क्षत्रं च उभे भवत ओदनः । मृत्युर्यस्योपसेचनं क इत्था वेद यत्र सः ॥ २५ ॥
मृत्यू या भागाचा शेवट एका विलक्षण प्रतिमेने करतो. आत्म्यासाठी ब्राह्मण आणि क्षत्रिय दोघेही फक्त भात आहेत. खुद्द मृत्यू त्या भातावर घातलेले वरण आहे. असा आत्मा कुठे आहे, हे खरोखर कोण जाणू शकेल? ब्राह्मण आणि क्षत्रिय हे दोन सर्वोच्च वर्ण होते: धर्माचे आणि राज्याचे रक्षक. इथे ते जगाच्या सर्वांत बलवान रूपाचे प्रतीक आहेत. भाष्यकार या भोजनाचा अर्थ सांगतात. काळाच्या शेवटी सारे काही आत्म्यात परत जाते, जसे अन्न खाणाऱ्याच्या पोटात जाते. इतर सर्वांचा अंत करणारा मृत्यूसुद्धा त्या ताटात केवळ भातावरचे वरण आहे. मृत्यूलाच मृत्यूविषयी विचारायला आलेल्या मुलाला आता कळते, की मृत्यूही आत्म्यात गिळला जातो. इतके अफाट तत्त्व नेहमीच्या मार्गाने जाणता येत नाही. ते कसे जाणता येते, हा पुढच्या भागाचा विषय आहे.