प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
मृत्यूच्या जबड्यातून सुटका
अशब्दमस्पर्शमरूपमव्ययं तथाऽरसं नित्यमगन्धवच्च यत् । अनाद्यनन्तं महतः परं ध्रुवं निचाय्य तन्मृत्युमुखात् प्रमुच्यते ॥ १५ ॥
हे ध्येय आहे तरी काय? त्याला ना आवाज, ना स्पर्श, ना रूप. त्याचा क्षय होत नाही. त्याला ना चव, ना वास. ते नित्य आहे, अनादी आणि अनंत आहे, महान आत्म्याच्याही पलीकडे आहे, अचल आहे. ते जाणणारा मृत्यूच्या जबड्यातून सुटतो. पाचही इंद्रियांना जे जे पकडता येते, ते सारे ही यादी मोजते. ध्येयात त्यातले काहीच नाही. म्हणून कोणतेही इंद्रिय त्याच्यापर्यंत पोचू शकत नाही, आणि कोणतीही स्थूल गोष्ट त्याला झिजवू शकत नाही. त्याला भाग नाहीत, म्हणून त्याचा क्षय होत नाही, आणि त्याचा अंत कुणीच करू शकत नाही. आणि “महान आत्म्याच्याही पलीकडे” या शब्दांनी शिडी पुन्हा समोर येते: हे ध्येय म्हणजे टोकावरचा पुरुष. मुलगा मृत्यूच्या घरी मृत्यूविषयीच विचारायला आला होता. त्या मृत्यूच्या जबड्यातून सुटायची वाट ही आहे.