प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
पलीकडचा महाप्रवास
यस्मिन्निदं विचिकित्सन्ति मृत्यो यत्साम्पराये महति ब्रूहि नस्तत् । योऽयं वरो गूढमनुप्रविष्टो नान्यं तस्मान्नचिकेता वृणीते ॥ २९ ॥
नचिकेताने आपली विनंती संपवली. “हे मृत्युदेवा, ज्या पलीकडच्या महाप्रवासाबद्दल लोकांच्या मनात ही शंका आहे, त्याबद्दल आम्हाला सांगा. हा वर गूढात खोलवर शिरतो. नचिकेता दुसरा कोणताही वर मागत नाही.” महाप्रवास म्हणजे मृत्यूनंतरचा, पुढच्या लोकाकडे होणारा प्रवास. मुलगा आपल्या वराला गूढ म्हणतो, कारण त्याचे उत्तर डोळ्यांना न दिसणाऱ्या गोष्टीत आहे: आत्म्यात. आत्म्याचे हे ज्ञान फक्त मृत्यूच त्याला देऊ शकतो. त्याने प्रत्येक देणगी नाकारली आहे, आणि तो परीक्षेत उतरला आहे. पुढच्या भागात मृत्यू अखेर त्याला शिकवू लागतो.