प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
हाच योग
तां योगमिति मन्यन्ते स्थिरामिन्द्रियधारणाम् । अप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥ ११ ॥
इंद्रियांना असे घट्ट धरून ठेवणे, यालाच योग म्हणतात. तेव्हा माणूस सावध होतो, आणि त्याने सावधच राहायला हवे, कारण हा योग येतो, आणि पुन्हा जाऊही शकतो. इथे योग म्हणजे आसने किंवा व्यायाम नव्हेत. योग या शब्दाचा अर्थ आहे “जुंपणे”: घोडे रथाला जुंपून आवरून धरतात, तसे. इंद्रिये आणि मन यांना सतत लगाम घालणे, हा योग. योगाच्या आपल्यापर्यंत पोचलेल्या सर्वांत जुन्या व्याख्यांपैकी ही एक आहे. इशारा स्पष्ट आहे. एकदा मिळवलेली ही स्थिरता गमावताही येते. एक बेसावध क्षण, आणि घोडे पुन्हा उधळतात. म्हणून ती गाठणाऱ्याने तिला काळजीपूर्वक जपायला हवे.