प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
“हेच एक जग आहे”
न साम्परायः प्रतिभाति बालं प्रमाद्यन्तं वित्तमोहेन मूढम् । अयं लोको नास्ति पर इति मानी पुनः पुनर्वशमापद्यते मे ॥ ६ ॥
अशा माणसाला पलीकडचे काही दिसत नाही, मृत्यू म्हणतो. तो लहान मुलासारखा अजाण आहे, बेफिकीर आहे, संपत्तीने भुललेला आहे. “हेच एक जग आहे; दुसरे कोणतेच नाही,” असे तो मानतो. आणि म्हणून तो पुन्हा पुन्हा माझ्या हाती सापडतो. “पलीकडचे” म्हणजे नेमके तेच, जे नचिकेताने तिसऱ्या वरात विचारले होते: आपण मेल्यावर आपले काय होते. पैशाने डोळे दिपलेल्याला पैशापलीकडचे दिसत नाही. या आयुष्यापलीकडे काही आहे, यावर त्याचा विश्वासच नसतो, म्हणून तो फक्त इथल्या सुखांसाठी जगतो. मग तो जन्मतो आणि मरतो, पुन्हा जन्मतो आणि पुन्हा मरतो, नेहमी मृत्यूच्या आवाक्यात. जन्ममरणाच्या त्या फेऱ्यावर राज्य करणारा खुद्द मृत्यूच हे सांगतो आहे.