प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
तीन रात्री, तीन वर
तिस्रो रात्रीर्यदवात्सीर्गृहे मेऽनश्नन् ब्रह्मन्नतिथिर्नमस्यः । नमस्तेऽस्तु ब्रह्मन् स्वस्ति मेऽस्तु तस्मात्प्रति त्रीन्वरान्वृणीष्व ॥ ९ ॥
इशारा लागू पडला. यम लगेच मुलाकडे गेला आणि त्याला नमस्कार केला. “हे ब्राह्मणा,” तो म्हणाला, “तू वंदनीय अतिथी आहेस, आणि माझ्या घरी तीन रात्री उपाशी राहिलास. ब्राह्मणा, तुला नमस्कार असो. माझे कल्याण होवो. याची भरपाई म्हणून तीन वर माग.” “माझे कल्याण होवो” म्हणजे मृत्यू अतिथीची क्षमा मागतो आहे. आत्ताच सांगितलेले अनिष्ट आपल्या घरावर ओढवू नये, असे त्याला वाटते. उपाशी काढलेल्या प्रत्येक रात्रीसाठी तो एक वर देऊ करतो. देवाने एकदा वर दिला, की तो पूर्ण करणे त्याला भागच असते. इथून पुढे सारी कथा मुलगा जे तीन वर मागेल, त्यांच्याभोवती फिरते.