प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
सगळ्या इच्छा सुटतात तेव्हा
यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा येऽस्य हृदि श्रिताः । अथ मर्त्योऽमृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुते ॥ १४ ॥
हृदयात घर करून बसलेल्या सगळ्या इच्छा सुटतात, तेव्हा मर्त्य माणूस अमर होतो, आणि इथेच ब्रह्म गाठतो. “इथेच” हा शब्द महत्त्वाचा आहे. मुक्ती मरणानंतरच्या कुठल्यातरी स्वर्गासाठी राखून ठेवलेली नसते. हृदय मोकळे झाले, की ती याच जन्मात, याच शरीरात मिळते. इच्छा बांधते, कारण ती सांगते: माझ्यात काहीतरी उणे आहे, आणि ती गोष्ट मला पूर्ण करेल. आपण सर्वांचा आत्मा आहोत, हे ज्याला कळले, त्याच्यात काहीच उणे नसते, आणि त्याच्या बाहेर हवेसे असे काही उरत नाही. इच्छांशी लढावे लागत नाही. पानगळीत झाडाची पाने गळतात, तशा त्या आपोआप गळून पडतात. हाच मंत्र बृहदारण्यक उपनिषदातही आहे.