प्रमुख उपनिषदे · कठोपनिषद्
जिथून सूर्य उगवतो आणि मावळतो
यतश्चोदेति सूर्योऽस्तं यत्र च गच्छति । तं देवाः सर्वेऽर्पितास्तदु नात्येति कश्चन । एतद्वै तत् ॥ ९ ॥
ज्याच्यातून सूर्य उगवतो, आणि ज्याच्यात तो मावळतो; ज्याच्यात सगळ्या देवता रोवलेल्या आहेत, आणि ज्याच्या पलीकडे कुणीच जात नाही. हेच ते. बृहदारण्यक उपनिषदातही हाच मंत्र आहे, आणि ते सांगते: सूर्य प्राणातून उगवतो, आणि प्राणातच मावळतो. म्हणून भाष्यकार ते उगमस्थान म्हणजे विश्वाचा प्राण, साऱ्या जगाचे जीवन, आणि त्याच्याद्वारे ब्रह्म, असे मानतात. चाकाचे आरे जसे मधल्या तुंब्यात रोवलेले असतात, तशा सगळ्या देवता त्यात स्थिरावलेल्या आहेत. अग्नी, वायू आणि सूर्य, प्रत्येकाचे आपापले काम आहे, पण कुणीच स्वतःच्या बळावर उभा नाही. म्हणजे मागच्या चार मंत्रांचा मुद्दा एकच आहे. पहिला जन्मलेला, देवांची माता, यज्ञाचा अग्नी, सूर्याचे उगमस्थान: जगात जे जे सर्वांत थोर आहे, ते तोच आत्मा आहे. हे सारे एकच असेल, तर पुढचे मंत्र त्यातूनच निघतात.