प्रमुख उपनिषदे · केनोपनिषद्
“ते ब्रह्म होते”
सा ब्रह्मेति होवाच ब्रह्मणो वा एतद्विजये महीयध्वमिति ततो हैव विदाञ्चकार ब्रह्मेति ॥ १॥
केनोपनिषदाचा शेवटचा भाग कथा पूर्ण करतो आणि तिच्यातले धडे सांगतो. इंद्राला भेटलेली ती तेजस्वी स्त्री होती उमा. देवराज ज्या उत्तराची वाट पाहत होता, ते तिने त्याला दिले. “ते ब्रह्म आहे,” ती म्हणाली. “ब्रह्माच्याच विजयात तुम्ही एवढे मोठे झालात.” तेव्हाच इंद्राला उमगले, की तो अद्भुत यक्ष म्हणजे ब्रह्म होते: साऱ्या जगामागचे एकच सत्य, आणि प्रत्येक प्राण्याच्या आतला आत्मा. तिच्या शब्दांनी देवांचा गर्व उतरतो. जो विजय त्यांनी आपला म्हटला होता, तो मुळापासून ब्रह्माचाच होता. अग्नीचे, वायूचे आणि स्वतः इंद्राचे बळ त्यांना उसने मिळाले होते, जशी आपल्या इंद्रियांना पाहण्या-ऐकण्याची शक्ती उसनी मिळालेली असते.