प्रमुख उपनिषदे · केनोपनिषद्
मन जे चिंतू शकत नाही
यन्मनसा न मनुते येनाहुर्मनो मतम् । तदेव ब्रह्म त्वं विद्धि नेदं यदिदमुपासते ॥ ६॥
हाच क्रम आता मनाकडे वळतो. मनाला त्याचा विचार करता येत नाही, पण लोक म्हणतात, मनाला विचार करता येतो तो त्याच्यामुळेच. तेच ब्रह्म, हे जाण; लोक इथे “हे” म्हणून ज्याची उपासना करतात, ते नव्हे. इथे मन म्हणजे सारे आतले जग: विचार करणे, निर्णय घेणे, भावना, इच्छा. मन आपल्याला प्रत्येक विचार दाखवते, पण स्वतःला ओळखत नाही. मन शांत आहे की अस्वस्थ, हे दुसरेच काहीतरी टिपत असते. तो साक्षी कधीच आणखी एक विचार बनू शकत नाही. म्हणून मनाने कितीही धडपड केली, तरी त्याला त्याचा विचार करता येत नाही.