प्रमुख उपनिषदे · मुण्डकोपनिषद्
आपल्या श्वासापासून पृथ्वीपर्यंत
एतस्माज्जायते प्राणो मनः सर्वेन्द्रियाणि च । खं वायुर्ज्योतिरापः पृथिवी विश्वस्य धारिणी ॥ ३ ॥
आता गुरू पुरुषापासून काय काय येते त्याची यादी देतात, आणि सुरुवात आपल्यापासूनच करतात. शरीर जिवंत ठेवणारा प्राण, मन आणि सारी इंद्रिये त्याच्यापासून येतात. आकाश, वायू, अग्नी, जल, आणि सर्व गोष्टींना धारण करणारी पृथ्वीही त्याच्यापासूनच येते. पुरुषाला स्वतःचा प्राण नाही, मन नाही; तरी ही सारी त्याच्यापासून जन्मतात. स्वप्नाचा विचार करा: ते झोपलेल्या माणसातून जन्मते, आणि तो माणूस होता तसाच राहतो. ही यादी सर्वांत सूक्ष्माकडून सर्वांत स्थूलाकडे उतरत जाते. आधी सजीवाच्या शक्ती येतात, मग पंचमहाभूते: जुन्या भारतीय विचारात निसर्ग ज्यांनी बनतो ती पाच द्रव्ये. आपले विचार आणि पायाखालची जमीन, दोन्हींचा उगम एकच आहे, जसा सगळ्या ठिणग्यांचा अग्नी एकच असतो.