प्रमुख उपनिषदे · मुण्डकोपनिषद्
नद्या समुद्रात
यथा नद्यः स्यन्दमानाः समुद्रेऽस्तं गच्छन्ति नामरूपे विहाय । तथा विद्वान् नामरूपाद्विमुक्तः परात्परं पुरुषमुपैति दिव्यम् ॥ ८ ॥
मग त्या एकत्वाचे एक चित्र येते. वाहणाऱ्या नद्या आपली नावे आणि रूपे मागे सोडून समुद्रात विसावतात. तसाच ज्ञानी नामरूपापासून मुक्त होऊन, श्रेष्ठाहूनही श्रेष्ठ अशा दिव्य पुरुषाकडे जातो. जे जे विशिष्ट आहे, त्यासाठी नामरूप हा जुना शब्दप्रयोग आहे: ज्याला आकार आहे आणि ज्याला एखाद्या शब्दाने हाक मारता येते, ते सारे. नदी समुद्राला मिळेपर्यंतच गंगा किंवा यमुना असते. तिचे पाणी हरवत नाही. फक्त तिचे वेगळे नाव आणि आकार नाहीसे होतात. छांदोग्य हे आणखी एक अतिप्राचीन उपनिषद हेच चित्र वापरते: समुद्रात गेल्यावर नद्यांना आपण पूर्वी कोणती नदी होतो, हेही कळत नाही. “श्रेष्ठाहूनही श्रेष्ठ” हे शब्द मुंडकाच्या दुसऱ्या भागाची आठवण करून देतात. तिथे पुरुष त्या श्रेष्ठ, अविनाशी बीजाच्याही पलीकडे होता, ज्यातून सारी नामे आणि रूपे अंकुरतात.