प्रमुख उपनिषदे · मुण्डकोपनिषद्
एकच मोठा प्रश्न
शौनको ह वै महाशालोऽङ्गिरसं विधिवदुपसन्नः पप्रच्छ । कस्मिन्नु भगवो विज्ञाते सर्वमिदं विज्ञातं भवतीति ॥ ३ ॥
शौनक हे एक मोठे गृहस्थ होते: संन्यासी नव्हेत, तर एका मोठ्या, संपन्न घराचे कर्ते पुरुष. ते रीतसर अंगिरसांकडे गेले आणि त्यांनी विचारले, “भगवन्, असे काय आहे, जे जाणले की हे सारे जाणले जाते?” ही रीत कोणती, ते पुढच्या एका मंत्रात दिसते. जिज्ञासूने गुरूंच्या पवित्र अग्नीसाठी समिधा घेऊन नम्रपणे जायचे, आणि शिकवण्याची विनंती करायची. शौनकांसारखा प्रतिष्ठित माणूसही शिष्य म्हणूनच आला. प्रश्न धाडसी आहे. शौनकांना गोष्टी एकेक करून शिकायच्या नाहीत. एकदा उमगली की बाकी सारे उलगडते, अशी एखादी गोष्ट आहे का, असे ते विचारतात. छांदोग्य उपनिषदात अशा ज्ञानाचे एक चित्र आहे. मातीचा एक गोळा जाणला, की मातीपासून बनलेले सारे जाणले जाते: मडकी, वाडगे, घागरी यांत फरक असतो तो फक्त आकाराचा आणि नावाचा. साऱ्या जगाची अशी एखादी माती आहे का?