प्रमुख उपनिषदे · प्रश्नोपनिषद्
भयापलीकडे
ऋग्भिरेतं यजुर्भिरन्तरिक्षं सामभिर्यत् तत् कवयो वेदयन्ते । तमोङ्कारेणैवायतनेनान्वेति विद्वान् यत्तच्छान्तमजरममृतमभयं परं चेति ॥ ७ ॥
दुसरा श्लोक उत्तराचे सार सांगतो. ऋग्वेदाच्या ऋचांनी माणूस हे जग गाठतो. यजुर्वेदाच्या मंत्रांनी, मधले अंतरिक्ष. सामवेदाच्या गायनाने, ज्ञानी ज्याला जाणतात ते जग, ब्रह्मदेवाचे जग. पण स्वतः ॐ चाच आधार घेऊन जाणणारा “ते” गाठतो: जे शांत आहे, अजर आहे, अमर आहे, निर्भय आहे, सर्वश्रेष्ठ आहे. “ते” म्हणजे परब्रह्म, ते एकच सत्य जसे मुळात आहे तसे. कोणतेच नाव तिथवर पोहोचत नाही, म्हणून मंत्र फक्त त्याच्याकडे बोट दाखवतो. तर सत्यकामांना उत्तर मिळाले. आयुष्यभर केलेले ॐ चे ध्यान माणसाला तिथवर नेते, जिथवर ते ध्यान पोहोचते. एक ध्वनी पृथ्वीवर परत आणतो. दोन ध्वनी चंद्रापर्यंत नेऊन परत आणतात. तिन्ही ध्वनी ब्रह्मदेवाच्या जगात नेतात, जिथून परतणे नाही, आणि तिथून पुढे सर्वोच्च सत्यापर्यंत. प्रत्येक शब्द त्याच्याबद्दल काहीतरी सांगतो. त्याच्यात काहीच हलत नाही, म्हणून ते शांत. ते कधी जन्मलेच नाही, म्हणून ते म्हातारे होत नाही, मरत नाही. त्याच्याबाहेर काहीच नाही, म्हणून त्याला भिण्यासारखे काहीच नाही.