प्रमुख उपनिषदे · प्रश्नोपनिषद्
इंद्र, रुद्र आणि सूर्य
इन्द्रस्त्वं प्राण तेजसा रुद्रोऽसि परिरक्षिता । त्वमन्तरिक्षे चरसि सूर्यस्त्वं ज्योतिषां पतिः ॥ ९ ॥
वेदांतले मोठे देव म्हणजे एकाच प्राणाचे चेहरे ठरतात. हे प्राणा, आपल्या तेजाने तू इंद्र आहेस, देवांचा राजा. तू रुद्र आहेस, रक्षण करणारा. तू अंतरिक्षात संचार करतोस. तू सूर्य आहेस, सर्व तेजांचा स्वामी. रुद्र हा वादळांचा उग्र देव, संहार करू शकणारा; पण इथे तो रक्षक आहे. शंकराचार्य असा अर्थ लावतात: जगाच्या अंती प्राण त्याचा संहार करतो, आणि जग टिकून आहे तोवर त्याचे रक्षण करतो. अंतरिक्ष म्हणजे पृथ्वी आणि आकाश यांच्यामधली मोकळी जागा. शंकराचार्य सांगतात, प्राण सूर्य होऊन त्यातून संचार करतो: रोज उगवतो आणि मावळतो. सूर्य हे सर्व तेजांचे तेज; पहिल्या अध्यायात त्यालाच प्राण म्हटले होते.