प्रमुख उपनिषदे · प्रश्नोपनिषद्
या पाच गोष्टी जाणाव्या
उत्पत्तिमायतिं स्थानं विभुत्वं चैव पञ्चधा । अध्यात्मं चैव प्राणस्य विज्ञायामृतमश्नुते विज्ञायामृतमश्नुत इति ॥ १२ ॥
हा श्लोक उत्तराचे सार सांगतो. प्राण कुठून येतो आणि शरीरात कसा शिरतो, हे जाणावे. तो कुठे राहतो, पाच रूपांनी कसा राज्य करतो, आणि माणसाच्या आत कसा जगतो, हे जाणावे. जो हे जाणतो, तो अमृतत्व मिळवतो. जो हे जाणतो, तो अमृतत्व मिळवतो. हे कौसल्यांचेच प्रश्न, आता उत्तरासह. शरीरापासून सावली यावी, तसा प्राण आत्म्यापासून येतो. मनाने केलेल्या मागच्या कर्मांमुळे तो शरीरात येतो. चेहऱ्यापासून हृदयाच्या नाड्यांपर्यंत तो पाच प्राणांतून काम करतो, आणि प्रत्येकाला बाहेरच्या जगात जोडीदार आहे. शेवटची ओळ दोनदा म्हटली आहे; अध्यायाचा शेवट दाखवण्याची ही जुनी रीत. पुढचे जिज्ञासू विचारतील, रोज रात्री आपण झोपी जातो, तेव्हा या साऱ्या शक्तींचे काय होते.