प्रमुख उपनिषदे · प्रश्नोपनिषद्
अक्षराला जाणणे
परमेवाक्षरं प्रतिपद्यते स यो ह वै तदच्छायमशरीरमलोहितं शुभ्रमक्षरं वेदयते यस्तु सोम्य । स सर्वज्ञः सर्वो भवति । तदेष श्लोकः ॥ १० ॥
पिप्पलाद पुढे सांगतात: “सौम्या, जो त्या अक्षराला जाणतो, तो त्या परम अक्षरालाच जाऊन पोहोचतो. त्याला सावली नाही, शरीर नाही, रक्त नाही; ते शुद्ध आणि तेजस्वी आहे. जो त्याला जाणतो, तो सर्वज्ञ होतो, आणि सर्व काही होतो.” यावरही एक श्लोक आहे. अक्षर म्हणजे अविनाशी: परमात्मा, ब्रह्म. शंकराचार्य एकेका शब्दाचा अर्थ लावतात. सावली नाही: अज्ञानाचा अंधार नाही. शरीर नाही: स्थूल किंवा सूक्ष्म, कोणतेच रूप नाही. रक्त नाही: लाल किंवा दुसरा कोणताही रंग नाही; एका वस्तूला दुसरीपासून वेगळे करणारा कोणताच गुण नाही. शुद्ध आणि तेजस्वी: या सगळ्यापासून मुक्त, म्हणून प्रकाशासारखे निर्मळ. रोज रात्री झोपेत सगळेच तिथे जातात, पण नकळत; आणि जागे होतात ते त्याच जुन्या आयुष्यात. ज्ञानी जाणतेपणी तिथे जातो. मग त्याच्याबाहेर काहीच उरत नाही, म्हणून तो सर्व जाणतो, आणि सर्व होतो.