प्रमुख उपनिषदे · प्रश्नोपनिषद्
प्राण हाच प्रत्येक देव
एषोऽग्निस्तपत्येष सूर्य एष पर्जन्यो मघवानेष वायुः एष पृथिवी रयिर्देवः सदसच्चामृतं च यत् ॥ ५ ॥
आपण प्राणामुळेच जगतो, हे शक्तींना कळले. आता त्या बाहेर पाहतात, आणि जगातल्या मोठ्या शक्तींतही त्यांना प्राणच दिसतो. अग्नी होऊन प्राण जळतो; प्राण हाच सूर्य. प्राण हाच पर्जन्य, देवांचा उदार राजा, आणि वायू. पृथ्वीही प्राणच, रयीही प्राणच, देवही प्राणच. आकार असलेले आणि नसलेले, आणि जे कधीच मरत नाही, ते सारे प्राणच. पर्जन्य म्हणजे पावसाचा ढग आणि त्याची देवता. “उदार” या अर्थी मूळ शब्द मघवा; हे देवांचा राजा इंद्र याचे बिरुद आहे. पहिल्या अध्यायातले प्राणाचे अन्न, रयी, हेसुद्धा दुसऱ्या बाजूने पाहिलेले प्राणाचेच रूप. “आकार असलेले आणि नसलेले” यासाठी मूळ शब्द आहेत सत् आणि असत्, शब्दशः “जे आहे आणि जे नाही”. शंकराचार्य त्यांचा अर्थ असा घेतात: हात लावता येणारे स्थूल जग, आणि हात लावता न येणारे सूक्ष्म जग.