प्रमुख उपनिषदे · प्रश्नोपनिषद्
सूर्य आणि चंद्र
आदित्यो ह वै प्राणो रयिरेव चन्द्रमा रयिर्वा एतत् सर्वं यन्मूर्तं चामूर्तं च तस्मान्मूर्तिरेव रयिः ॥ ५ ॥
ही जोडी दिसते कुठे? पिप्पलाद आकाशाकडे बोट दाखवतात. सूर्य हा प्राण, आणि चंद्र हा रयी. ते पुढे म्हणतात, एका अर्थी हे सारे जगच रयी आहे, सूक्ष्म आणि स्थूल दोन्ही. पण साध्या अर्थाने रयी म्हणजे ज्याला आकार आहे ते सारे. सूर्य स्वतःच्या अग्नीने जळतो आणि सर्वांना ऊब देतो. चंद्राला स्वतःचा प्रकाश नाही; तो सूर्याचा प्रकाश घेतो आणि परत देतो. भारतीय परंपरेत चंद्र हा सोमाचा प्यालाही मानला जातो; सोम म्हणजे देवांना पोसणारे पेय. म्हणून सूर्य देणारा, आणि चंद्र अन्न. “एका अर्थी सारे” असे का? शंकराचार्य सांगतात, कोणतीही गोष्ट प्राण आत घेऊ शकतो, आणि मग ती त्याचे अन्न होते. पण साध्या अर्थाने रयी म्हणजे आकार असलेले, स्थूल जग. आणि प्राण म्हणजे त्याला हलवणारा, स्वतः निराकार असलेला.