प्रमुख उपनिषदे · प्रश्नोपनिषद्
पहिला ध्वनी
स यद्येकमात्रमभिध्यायीत स तेनैव संवेदितस्तूर्णमेव जगत्यामभिसम्पद्यते । तमृचो मनुष्यलोकमुपनयन्ते स तत्र तपसा ब्रह्मचर्येण श्रद्धया सम्पन्नो महिमानमनुभवति ॥ ३ ॥
तीन भाग का? संस्कृतमध्ये अ आणि उ एकत्र आले की त्यांचा ओ होतो. म्हणून ॐ एक शब्द म्हणून उच्चारला तरी तो तीन ध्वनींचा बनलेला आहे: आधी अ, मग उ, मग म. आपण रोज तीन अवस्थांतून जातो. जुन्या गुरूंनी एकेका ध्वनीची सांगड एकेका अवस्थेशी घातली: अ जागेपणाशी, उ स्वप्नाशी, म गाढ झोपेशी. समजा एखाद्याने फक्त पहिल्या ध्वनीचे, अ चे, ध्यान केले. एवढे अपुरे ज्ञानही फळ देते. मरणानंतर तो लवकरच या पृथ्वीवर परत येतो. ऋग्वेदाच्या ऋचा, म्हणजे चार वेदांतल्या सर्वांत जुन्या वेदाचे मंत्र, त्याला माणसांच्या जगात घेऊन जातात. तिथे त्याला चांगला जन्म मिळतो: तो संयमी असतो, विद्यार्थिदशेत ब्रह्मचर्य पाळतो, श्रद्धेने भरलेला असतो. आणि माणसांमध्ये तो मोठेपणा मिळवतो. अ चे नाते या पृथ्वीशी आहे, जसे जागेपणाचे नाते हाताला लागणाऱ्या जगाशी. शंकराचार्य पुढे सांगतात, असा माणूस हीन योनीत जन्मत नाही. संयम आणि श्रद्धा घेऊन पुन्हा जन्मल्यावर तो आणखी पुढे जाऊ शकतो.