प्रमुख उपनिषदे · प्रश्नोपनिषद्
सूर्य सारे जीव गोळा करतो
अथादित्य उदयन्यत्प्राचीं दिशं प्रविशति तेन प्राच्यान् प्राणान् रश्मिषु सन्निधत्ते । यद्दक्षिणां यत् प्रतीचीं यदुदीचीं यदधो यदूर्ध्वं यदन्तरा दिशो यत् सर्वं प्रकाशयति तेन सर्वान् प्राणान् रश्मिषु सन्निधत्ते ॥ ६ ॥
आता सूर्यालाच प्राण म्हणून दाखवले आहे. तो उगवून पूर्व दिशेत शिरतो, तेव्हा पूर्वेकडचे सारे जीव आपल्या किरणांत सामावून घेतो. दक्षिण, पश्चिम आणि उत्तर उजळतो, खाली आणि वर उजळतो, मधल्या उपदिशा उजळतो, तेव्हाही असेच. सारे काही उजळत तो सगळ्या जीवांना आपल्या किरणांत सामावून घेतो. इथे “जीव” या अर्थी पुन्हा प्राण हाच शब्द आहे. शंकराचार्य सांगतात, सूर्य जे जे उजळतो, ते ते आपल्या जीवनाचा भाग करून घेतो. पहाटेचे एखादे शेत डोळ्यांसमोर आणा. रोपे प्रकाशाकडे वळतात, पक्षी जागे होतात, माणसे कामाला उठतात. सूर्य त्या प्रत्येकाला स्पर्श करतो, आणि त्याच्या किरणांतून ते सारे एकच जीवन वाटून घेतात.