प्रमुख उपनिषदे · प्रश्नोपनिषद्
हजार किरणांचा सूर्य
विश्वरूपं हरिणं जातवेदसं परायणं ज्योतिरेकं तपन्तम् । सहस्ररश्मिः शतधा वर्तमानः प्राणः प्रजानामुदयत्येष सूर्यः ॥ ८ ॥
ती ऋचा सूर्याची स्तुती अशी करते. तो विश्वरूप आहे, सोनेरी आहे, जन्मलेल्या सर्वांना जाणणारा आहे. तोच अंतिम आश्रय, तोच एकमेव प्रकाश, तोच ऊब देणारा. हजार किरणांचा, शंभर प्रकारे वावरणारा, सर्व प्रजांचा प्राण असा हा सूर्य उगवतो. “जन्मलेल्या सर्वांना जाणणारा” हे अग्नीचे जुने बिरुद आहे. सारे जीवन त्याच्यावर टेकलेले आहे, म्हणून तो अंतिम आश्रय. सगळे डोळे त्याच्याच प्रकाशात पाहतात, म्हणून तो एकमेव प्रकाश. तो प्रत्येक जीवात राहतो, म्हणून शंभर प्रकारे वावरतो: सूर्य एक, जीवने अनेक.