प्रमुख उपनिषदे · प्रश्नोपनिषद्
जीव येतात कुठून?
अथ कबन्धी कात्यायन उपेत्य पप्रच्छ । भगवन् कुते ह वा इमाः प्रजाः प्रजायन्त इति ॥ ३ ॥
वर्ष सरले. मग कबन्धी कात्यायन ऋषींजवळ गेले आणि त्यांनी विचारले, “भगवन्, हे सारे जीव येतात कुठून? ते कशापासून जन्मतात?” हा प्रश्न लहान मूलही विचारते, आणि वेदांतली सर्वांत जुनी सूक्तेही तोच विचारतात. पिप्पलादांचे उत्तर सारा अध्याय व्यापते. त्याची सुरुवात सृष्टिकर्त्या प्रजापतीपासून होते; प्रजापती म्हणजे “प्रजांचा स्वामी”. मग उत्तर एकेक पायरी खाली उतरते: सूर्य आणि चंद्र, वर्ष, महिना, दिवस आणि रात्र, आणि शेवटी अन्न आणि शरीर. या उत्तरात दोन धागे गुंफलेले आहेत. पहिला धागा म्हणजे एकच जोडी, जीवन आणि जड द्रव्य; ती प्रत्येक पायरीवर दिसते. दुसरा म्हणजे प्रश्नामागचा प्रश्न: या जोडीतून जन्मलेला जीव मेल्यावर जातो कुठे? उत्तरात दोन मार्ग दिसणार आहेत.