प्रमुख उपनिषदे · प्रश्नोपनिषद्
प्राण जाणणारा
य एवं विद्वान् प्राणं वेद न हास्य प्रजा हीयतेऽमृतो भवति तदेषः श्लोकः ॥ ११ ॥
आता पिप्पलाद एक वचन देतात. जो प्राणाला असे जाणतो, त्याचा वंश कधी खुंटत नाही, आणि तो अमर होतो. एक जुना श्लोकही हेच सांगतो. वंश ही या जगात प्राणाची देणगी. आईवडिलांकडून मुलांकडे जातो तो प्राणच. म्हणून जो त्याला जाणतो, त्याला मुले-नातवंडे लाभतात. इथे “अमर” होणे म्हणजे अंतिम मुक्ती नव्हे; ती त्याहून खालची पायरी आहे. शंकराचार्य समजावतात, शरीर मेल्यावर असा ज्ञानी साऱ्या जगाच्या महाप्राणाशी एकरूप होतो, आणि म्हणून एका शरीराच्या मरणापलीकडे जातो. पण प्राण ही आत्म्याची केवळ सावली. सगळ्या जन्मांतून सुटका आत्मज्ञानानेच मिळते, हे पुढचे अध्याय शिकवतात.