प्रमुख उपनिषदे · तैत्तिरीयोपनिषद्
स्वतःचा राजा
सुवरित्यादित्ये । मह इति ब्रह्मणि । आप्नोति स्वाराज्यम् । आप्नोति मनसस्पतिम् । वाक्पतिश्चक्षुष्पतिः । श्रोत्रपतिर्विज्ञानपतिः । एतत्ततो भवति । आकाशशरीरं ब्रह्म । सत्यात्म प्राणारामं मन आनन्दम् । शान्तिसमृद्धममृतम् । इति प्राचीन योग्योपास्व ॥ २ ॥
“सुवः” म्हणत तो सूर्यात स्थिर होतो, आणि “महः” म्हणत ब्रह्मात. त्याला स्वराज्य मिळते: तो स्वतःच स्वतःचा राजा होतो. प्रत्येक मनाचा स्वामी असलेल्या ब्रह्माला तो पोहोचतो, आणि सगळ्या वाणीचा, दृष्टीचा, श्रवणाचा आणि समजेचा स्वामी होतो. इतकेच नव्हे, तो स्वतः ब्रह्मच होतो. अवकाश हे त्या ब्रह्माचे शरीर, आणि सत्य हा त्याचा आत्मा. ते प्राणांत रमते, आणि आनंद हेच त्याचे मन. ते शांतीने परिपूर्ण आहे, आणि अमर आहे. “प्राचीनयोग्या, त्याची अशी उपासना कर,” असे गुरू त्या नावाच्या शिष्याला सांगतात. ही प्रतीकांतून केलेली ब्रह्माची उपासना आहे. पुढचे भाग सगळ्या प्रतीकांपलीकडच्या ब्रह्माकडे वळतात: ज्याची उपासना करायची नसते, तर ज्याला जाणायचे असते.