प्रमुख उपनिषदे · तैत्तिरीयोपनिषद्
अध्ययन कुठे नेते
अहं वृक्षस्य रेरिवा । कीर्तिः पृष्ठं गिरेरिव । ऊर्ध्वपवित्रो वाजिनीव स्वमृतमस्मि । द्रविणंसवर्चसम् । सुमेध अमृतोक्षितः । इति त्रिशङ्कोर्वेदानुवचनम् ॥ १ ॥
असे अध्ययन शेवटी कुठे नेते? वेदाची शिकवण उमगल्यावर त्रिशंकू नावाच्या ऋषींनी काढलेले हे उद्गार ऐका. हे त्रिशंकू म्हणजे स्वर्ग आणि पृथ्वीच्या मधे लटकलेला कथेतला राजा नव्हे; शंकराचार्य त्यांना ऋषी म्हणतात. “मी या वृक्षाला हलवणारा आहे. माझी कीर्ती पर्वताच्या शिखरासारखी उंच आहे. सर्वोच्चाने मला पवित्र केले आहे; सूर्यातल्या अमृतस्वरूपासारखा मी शुद्ध आणि अमर आहे. मी तेजस्वी खजिना आहे, सुबुद्ध, मरणरहित आणि कधीही न झिजणारा.” शंकराचार्य वृक्ष म्हणजे संसार, जन्मामागून जन्माचे चक्र, असा अर्थ घेतात. ऋषी त्याला आतून हलवतात, कारण ते आत्मा म्हणून बोलत आहेत. सूर्यातला अमृतस्वरूप म्हणजे तोच आत्मा. ही एका माणसाची बढाई नव्हे; त्यांच्या मुखातून तो एकच आत्मा बोलत आहे.