अशोकाचे शिलालेख
आपले दोष पाहणे
देवानंपिये पियदसि लाज हेवं अहा कयानंमेव देखति इयं मे कयाने कटे ति नो मिन पापं देखति इयं मे पापे कटे ति इयं वा आसिनवे नामा ति दुपटिवेखे चु खो एसा हेवं चु खो एस देखिये इमानि आसिनवगामीनि नाम अथ चंडिये निठुलिये कोधे माने इस्या कालनेन व हकं मा पलिभसयिसं एस बाढ देखिये इयं मे हिदतिकाये इयंमन मे पालतिकाये
देवांचा प्रिय प्रियदर्शी राजा असे म्हणतो. लोक फक्त आपली सुकृतेच पाहतात; त्यांना वाटते, “हे सुकृत मी केले आहे.” आपली दुष्कृते ते मुळीच पाहत नाहीत; त्यांना असे वाटत नाही, “हे दुष्कृत मी केले आहे; यालाच पाप म्हणतात.” हे पाहणे खरोखर कठीण आहे. पण ते असे पाहिले पाहिजे: “या विकारांना पापाकडे नेणारे म्हणतात: उग्रपणा, निष्ठुरता, क्रोध, अभिमान आणि ईर्ष्या. यांच्यामुळे मी स्वतःचा नाश करून घेऊ नये.” सर्वांत अधिक हे पाहिले पाहिजे: “हे कर्म मला या लोकात सुख देते; ते दुसरे कर्म मला परलोकात सुख देते.” स्तंभलेख ३, दिल्ली-टोपरा.
या लेखाविषयी
॥ स्तंभलेख ३, दिल्ली-टोपरा ॥
राजा प्रत्येक माणसाला सांगतो की फक्त आपली सुकृतेच नव्हे, तर आपले दोषही प्रामाणिकपणे पाहावेत. हा लेख दिल्ली-टोपरा स्तंभावर कोरलेला आहे, आणि इतर पाच स्तंभांवरही आहे. येथील प्राकृत पाठ दिल्ली-टोपराच्या प्रतीचे हुल्श यांनी केलेले वाचन आहे. या लेखात स्वतःचे असे वर्ष दिलेले नाही; मुखर्जी स्तंभलेखांचा काळ इ.स.पू. २४४ मानतात. स्मिथ या लेखाला “आत्मपरीक्षण” म्हणतात. येथे आपले पाप “पाहणे” म्हणजे, जुन्या ग्रंथांप्रमाणे, ते कबूल करणे, असा अर्थ ते घेतात. शेवटच्या ओळीत, जेथे हुल्श “ते दुसरे” असे वाचतात, तेथे स्मिथ आणि भांडारकर “सुद्धा” असे वाचतात: हे कर्म या लोकात सुख देते, आणि परलोकातही.