अशोकाचे शिलालेख
प्रयत्नाचे फळ
देवानंपिये हेवं आहा सातिरकेकानि अढतियानि व य सुमि प्रकास सके नो चु बाढि पकते सातिलेके चु छवछरे य सुमि हकं सघ उपेते बाढि च पकते या इमाय कालाय जंबुदिपसि अमिसा देवा हुसु ते दानि मिसा कटा पकमसि हि एस फले नो च एसा महतता पापोतवे खुदकेन पि पकममिनेना सकिये पिपुले पा स्वगे आरोधेवे
देवांचा प्रिय असे म्हणतो. मी उघडपणे शाक्य होऊन अडीच वर्षांहून काहीसा अधिक काळ लोटला. तरीही मी फारसा प्रयत्न केला नाही. मी संघाला भेट देऊन आता एक वर्षाहून काहीसा अधिक काळ झाला आहे, आणि मी मोठा प्रयत्न केला आहे. जंबुद्वीपात जे देव तोपर्यंत माणसांपासून दूर होते, त्यांना आता माणसांमध्ये आणले आहे. कारण हे प्रयत्नाचे फळ आहे. आणि हे फळ फक्त मोठ्यांनाच मिळवता येते असे नाही: लहान माणूसही प्रयत्न केला तर विशाल स्वर्गसुद्धा मिळवू शकतो. लघु गिरिलेख १, रूपनाथ.
हे का जाहीर केले
एतिय अठाय च सावने कटे खुदका च उडाला च पकमतु ति अता पि च जानंतु इय पकरा व किति चिरठितिके सिया इय हि अठे वढि वढिसिति विपुल च वढिसिति अपलधियेना दियढिय वढिसत इय च अठे पवतिसु लेखापेत वालत हध च अथि सालाठभे सिलाठंभसि लाखापेतवय त एतिना च वयजनेना यावतक तुपक अहाले सवर विवसेतवाय ति व्युठेना सावने कटे २०० ५० ६ सत विवासा त
आणि ही घोषणा या हेतूसाठी केली आहे: लहान आणि मोठे दोघांनीही प्रयत्न करावा, माझ्या सीमेवरच्या लोकांनाही हे कळावे, आणि हाच प्रयत्न दीर्घकाळ टिकावा. कारण हे कार्य वाढेल, आणि खूप वाढेल: निदान दीडपट तरी वाढेल. आणि जेथे जेथे संधी मिळेल, तेथे हे कार्य खडकांवर कोरून घ्या. आणि येथे जेथे जेथे शिलास्तंभ आहेत, तेथे ते शिलास्तंभांवर कोरले पाहिजे. आणि या घोषणेच्या शब्दांनुसार, तुमचा जिल्हा जेथपर्यंत पसरला आहे तेथपर्यंत, तुम्ही सर्वत्र अधिकारी पाठवला पाहिजे. ही घोषणा मी दौऱ्यावर असताना केली; तेव्हा दौऱ्यात २५६ रात्री झाल्या होत्या. लघु गिरिलेख १, रूपनाथ.
या लेखाविषयी
॥ लघु गिरिलेख १, रूपनाथ ॥
हा लेख मध्य प्रदेशात रूपनाथ येथे कोरलेला आहे; येथील प्राकृत पाठ त्या प्रतीचे हुल्श यांनी केलेले वाचन आहे. त्यात वर्ष दिलेले नाही; स्मिथ आणि मुखर्जी हा सर्वांत पहिला लेख मानतात. याच्या इतर प्रती बिहारमध्ये सहसराम येथे, बैराट येथे आणि कर्नाटकात आहेत. ब्रह्मगिरीच्या प्रतीत त्याच्या कमी प्रयत्नाच्या काळाला “एक वर्ष” असे जोडलेले आहे. ती सुवर्णगिरी येथील राजकुमार आणि उच्च अधिकारी यांनी इसिला येथील अधिकाऱ्यांना दिलेल्या आज्ञेने सुरू होते. १९१५ मध्ये सापडलेली मस्कीची प्रत “देवांचा प्रिय अशोक याची घोषणा” या शब्दांनी सुरू होते: स्मिथ नोंदवतात की फक्त येथेच त्याचे नाव येते. “शाक्य” म्हणजे बौद्ध, असे हुल्श समजावतात. संघ म्हणजे बौद्ध भिक्षूंचा समुदाय; “तुम्ही” म्हणजे राजाचे अधिकारी, असे हुल्श नोंदवतात. हुल्श यांच्या मते हे देव म्हणजे धार्मिक देखाव्यांत दाखवलेल्या मूर्ती. १९०९ मध्ये स्मिथ यांनी असे वाचले की जे देव खरे मानले जात, ते खोटे ठरवले गेले. “संघाला भेट दिली” याऐवजी स्मिथ “संघात प्रवेश केला” असे वाचतात. २५६ रात्रींऐवजी १९२० मध्ये स्मिथ यांनी २५६ धर्मप्रचारक असे वाचले; तर ब्यूलर यांनी तो आकडा एक तारीख मानला.