अशोकाचे शिलालेख
थोडक्यात आणि सविस्तर
अयं धंमलिपी देवानंप्रियेन प्रियदसिना राञा लेखापिता अस्ति एव संखितेन अस्ति मझमेन अस्ति विस्ततन न च सर्वं सर्वत घटितं महालके हि विजितं बहु च लिखितं लिखापयिसं चेव अस्ति च एत कं पुन पुन वुतं तस तस अथस माधूरताय किंति जनो तथा पटिपजेथ तत्र एकदा असमातं लिखितं अस देसं व सछाय कारणं व अलोचेत्पा लिपिकरापरधेन व
देवांच्या प्रिय प्रियदर्शी राजाने हे धर्मलेख लिहवून घेतले आहेत: काही थोडक्यात, काही मध्यम लांबीचे, तर काही सविस्तर. आणि सगळे काही प्रत्येक ठिकाणी योग्य नव्हते. कारण माझे राज्य विशाल आहे; पुष्कळ लिहिले गेले आहे, आणि मी आणखीही लिहवून घेईन. आणि काही विषयांच्या गोडीमुळे यातले काही पुन्हा पुन्हा सांगितले आहे, यासाठी की लोकांनी त्याप्रमाणे वागावे. काही ठिकाणी यातले काही अपूर्ण लिहिले गेले असेल: स्थानामुळे, किंवा माझा हेतू आवडला नाही म्हणून, किंवा लिहिणाऱ्याच्या चुकीमुळे. गिरिलेख १४, गिरनार.
या लेखाविषयी
॥ गिरिलेख १४, गिरनार ॥
चौदा गिरिलेखांपैकी हा शेवटचा लेख: धर्मलेख कधी लांब, कधी लहान का आहेत, त्यांत पुनरुक्ती का आहे, किंवा ते अपूर्ण का आहेत, हे राजा समजावतो. हा लेख गुजरातमध्ये जुनागडजवळ गिरनार येथे खडकावर कोरलेला आहे; येथील प्राकृत पाठ त्या प्रतीचे हुल्श यांनी केलेले वाचन आहे. त्यात वर्ष दिलेले नाही. याच्या प्रती कालसी, शाहबाजगढी, धौली आणि जौगड येथेही आहेत; शाहबाजगढीच्या प्रतीत “मध्यम लांबीचे” नाही. हुल्श आणि स्मिथ नोंदवतात की धौली आणि जौगड येथे अकरा ते तेरा या लेखांच्या जागी दुसरे दोन लेख आहेत. शेवटच्या वाक्यासाठी स्मिथ सेनार यांना अनुसरतात: एखादा भाग तुटक राहिला, किंवा अर्थ चुकीचा समजला गेला. गिरनार येथे तेराव्या लेखाखाली एक ओळ आहे: “सर्व जगाला सुख देणारा, पूर्ण पांढरा हत्ती”. तिच्यासोबतची आकृती, म्हणजे भगवान बुद्धांचे प्रतीक असलेला हत्ती, यात्रेकरूंसाठी वाट बांधली तेव्हा बहुधा नष्ट झाली, असे हुल्श यांना वाटते. कालसी येथे एक हत्ती रेखाटलेला आहे, आणि त्यावर “सर्वश्रेष्ठ हत्ती” असे लिहिले आहे. स्मिथ, सेनार यांच्याबरोबर, हे हत्ती बौद्ध प्रतीके मानतात.