बहिणाबाईंची गाणी
आली पंढरीची दिंडी
दारी उभे भोये जीव घरी पयाले पाखंडी टायमुर्दुगाची धून आली पंढरीची दिंडी पुढे लाह्याची डालकी बुक्कागुलालाची गिंडी मधी चालली पालखी आली पंढरीची दिंडी
पंढरपूरहून परतणाऱ्या वारकऱ्यांच्या दिंडीचं हे गाणं स्वागत करतं. गाण्यात पुन्हा पुन्हा एकच आनंदाची हाक येते: “आली पंढरीची दिंडी!” भोळे जीव पाहायला दारात उभे राहिले आहेत, त्या म्हणतात, आणि पाखंडी घरात पळाले आहेत. टाळ-मृदुंगाच्या गजरात दिंडी येते. पुढे लाह्यांची टोपली आणि बुक्का-गुलालाचं भांडं आहे. बुक्का म्हणजे वारकरी कपाळाला लावतात ती काळी सुगंधी पूड; लाल गुलाल आनंदाने उधळायचा. मधोमध पालखी चालली आहे.
आली पंढरीची दिंडी
दोन्ही बाजू वारकरी मधी ‘आप्पा महाराज’ पंढरीची वारी करी - आली ‘जयगावी’ आज, अरे वारकऱ्या, तुले नही ऊन, वारा, थंडी झुगारत अवघ्याले आली पंढरीची दिंडी
वारकरी दरवर्षी गात गात पायी पंढरपूरला जातात आणि परत येतात; हीच वारी. या दिंडीत दोन्ही बाजूंनी वारकरी चालले आहेत, त्या म्हणतात, आणि मधे आप्पा महाराज. पंढरीची वारी करून आज ही दिंडी जळगावला आली आहे; बहिणाबाईंच्या आसोद्याजवळचं हे बाजाराचं गाव. मग त्या वारकऱ्याशीच बोलतात. अरे वारकऱ्या, तुला ना ऊन, ना वारा, ना थंडी! या सगळ्यांना झुगारून दिंडी आली आहे.
आली पंढरीची दिंडी
टायमुर्दुगाच्यावरी हरीनाम एक तोंडी ‘जे जे रामकिस्न हारी’ आली पंढरीची दिंडी शिक्यावर बालकुस्ना तठी फुटली रे हांडी दहीकाला खाईसनी आली पंढरीची दिंडी!
टाळ-मृदुंगाच्या ठेक्यावर सगळ्यांच्या तोंडी एकच नाम आहे: “जय जय रामकृष्ण हरी!” चालताना वारकरी हाच गजर करतात. गवळणी दही बाळकृष्णाच्या हाती लागू नये म्हणून शिंक्यावर उंच टांगत, आणि तो ते चोरून खाई. वारीच्या शेवटी वारकरी हाच प्रसंग करून दाखवतात. दही-लाह्यांची हंडी उंच टांगून फोडतात, आणि तो काला सगळे वाटून खातात; तोच दहीकाला. बहिणाबाईंना ते असं दिसतं: शिंक्यावर बाळकृष्ण, आणि तिथे हंडी फुटली. वारकऱ्यांनी दहीकाला खाल्ला, आणि आता दिंडी घरी आली.
आली पंढरीची दिंडी
मोठ्या टट्ट्याच्या दमन्या त्यात सर्व सामायन रेसमाच्या कापडात भागवत रामायन आले ‘आप्पा महाराज’ चाला दर्सन घेयाले घ्या रे हाती परसाद लावा बुक्का कपायाले
मग तट्टूंनी ओढलेल्या मोठ्या दमण्या (छपरी गाड्या) येतात. त्यांत सगळं सामान आहे. त्यांतच रेशमी कापडात गुंडाळलेले पवित्र ग्रंथ आहेत: भागवत आणि रामायण. आप्पा महाराज आले, त्या हाक देतात. चला, दर्शन घ्यायला! हातात प्रसाद घ्या, आणि कपाळाला बुक्का लावा.
आली पंढरीची दिंडी
करा एवढं तरी ते दुजं काय रे संसारी देखा घडीन तुम्हाले आज पंढरीची वारी कसे बसले घरात असे मोडीसन मांडी चला उचला रे पाय आली पंढरीची दिंडी
एवढं तरी करा, त्या म्हणतात. घरदार आणि शेतीच्या या संसारात दुसरं काय आहे? बघा, आज तुमचीही पंढरीची वारी घडेल. शेत सोडून कित्येक आठवडे पंढरपूरला चालत जाणं सगळ्यांना जमत नसे. बहिणाबाई म्हणतात, दिंडीला सामोरं जाणं, दर्शन घेणं आणि बुक्का लावणं एवढं पुरे. वारीच तुमच्या दारात आली आहे. मग असे मांडी घालून घरात काय बसलात? चला, त्या म्हणतात, पाय उचला रे. आली पंढरीची दिंडी!