बहिणाबाईंची गाणी
रगडनी
केला पीकाचा रे साठा जपीसन सर्व्याआधी शेता शिवाराचं धन आता आलं खयामधी खय झालं रे तैयार सम्दी भुई सारवली मधी उभारलं मेढं पात बैलाची चालली
कापणीनंतर पीक खळ्यात येतं, आणि हे गाणं तिथलं आहे. बैल धान्य तुडवतात, आणि बहिणाबाई त्यांच्याशी बोलत राहतात. पीक कापून त्याचा साठा केला, त्या म्हणतात; आणि सगळ्यात आधी ते जपून ठेवलं. आता शेता-शिवाराचं सगळं धन खळ्यात आलं आहे. खळं तयार झालं आहे. सगळी भुई शेणाने सारवली आहे, आणि मधोमध मेढ (खळ्यातला खांब) रोवली आहे. आता बैलांची पात फिरू लागते. खानदेशातल्या गावात बैल एका रांगेत त्या खांबाला बांधत. खळ्यात पसरलेल्या कणसांवरून ते गोल गोल फिरवले जात, आणि त्यांच्या खुरांखाली दाणे सुटत.
रगडनी
आता चाल चाल बैला, आता चाल भिरभिरा व्हऊ दे रे कनूसाचा तुझ्या खुराखाले चुरा पाय उचल रे बैला, कर बापा आता घाई चालू दे रे रगडनं तुझ्या पायाची पुन्याई? पाय उचल रे बैला, कनूसाचा कर भूसा दाने एका एकातून पडतील पसा पसा
आता बहिणाबाई बैलाला हाक देतात. चल रे, चल, भिरभिर फिर, त्या म्हणतात; तुझ्या खुरांखाली कणसांचा चुरा होऊ दे. पाय उचल रे बैला, आता जरा घाई कर बापा. रगडणं चालू राहू दे. ही सगळी तुझ्या पायांचीच पुण्याई, नाही का? जुन्या मित्राशी बोलावं तशा त्या त्याला लाडीगोडी लावतात. पाय उचल रे, त्या पुन्हा म्हणतात, आणि कणसांचा भुसा कर. एकेका कणसातून पसा पसा (ओंजळ ओंजळ) दाणे पडतील.
रगडनी
आता चाल चाल बैला, पुढे आली उपननी वारा चालला रे वाया, कसा ठेवू मी धरूनी आता सोडी देल्ही पात बैलं गेले चाऱ्यावरी डोयापुढे उपननी जीव माझा वाऱ्यावरी
मग त्यांचं मन पुन्हा पुढे धावतं. चल रे बैला, चल, त्या म्हणतात: पुढे उपणणी आली आहे. आत्ता वारा वाहतो आहे आणि वाया चालला आहे; तो धरून कसा ठेवायचा? उपणायला एकसारखा वारा लागतो. तो भुसा उडवून नेतो आणि दाणे खाली पडतात. पण हवा तेव्हा वारा बोलावणं कुठल्याच शेतकऱ्याच्या हातात नसतं. म्हणून मळणी चालू असताना छान वारा सुटला, की हाती आलेली देणगी वाया गेल्यासारखी वाटते. अखेर पात सोडली जाते, आणि बैल चरायला जातात. डोळ्यांपुढे उपणणी उभी आहे, आणि बहिणाबाईंचा जीव वाऱ्यावर टांगलेला आहे.
रगडनी
रगडनी रगडनी देवा, तुझी रे घडनी दैवा तुझी झगडनी माझी डोये उघडनी!
शेवटी बहिणाबाई देवाकडे आणि दैवाकडे वळतात. रगडणी, रगडणी, त्या म्हणतात: देवा, ही तुझी घडणी. दैवा, ही तुझी झगडणी. आणि माझ्यासाठी ही डोळे-उघडणी! पीक देव घडवतो, आणि त्याच्यावरून झगडतं ते दैव. मळणीचे दिवस त्यांनी बैलांच्या मागे फिरत आणि वाऱ्याची वाट बघत काढले. तिथे जे दिसलं, त्याने त्यांचे डोळे उघडले.