संत कबीर · कर्मकांड, जात आणि पंथ यांपलीकडे
कपडे रंगवून काय झाले?
सुनता नहीं धुन की ख़बर अनहद का बाजा बाजता रस मंद मंदिर बाजता बाहर सुने तो क्या हुआ इक प्रेम-रस चाखा नहीं अमली हुआ तो क्या हुआ क़ाज़ी किताबें खोजता करता नसीहत और को महरम नहीं उस हाल से क़ाज़ी हुआ तो क्या हुआ जोगी दिगंबर सेवड़ा कपड़ा रँगे रंग लाल से वाक़िफ़ नहीं उस रंग से कपड़ा रँगे से क्या हुआ मंदिर-झरोखा-रावटी गुल चमन में रहते सदा कहत कबीरा है सही हर दम में साहिब रम रहा॥
अनाहताचे वाद्य वाजते आहे, कोणाचा हात न लागता वाजणारे आतले संगीत; तरी त्याच्या सुरांची तुम्हाला खबरच नाही. आतल्या मंदिरात ते हळुवार, गोड वाजते आहे; मग ते बाहेर ऐकायला जाऊन काय मिळणार? प्रेमाचा तो एक गोड रस कधी चाखलाच नाही, तर धर्माचे नियम कडकपणे पाळून तरी काय झाले? काझी, म्हणजे इस्लामी कायद्याचा न्यायाधीश, ग्रंथ धुंडाळतो आणि दुसऱ्यांना उपदेश करतो. ती आतली अवस्था त्याने स्वतः कधी अनुभवलीच नाही, तर काझी होऊन तरी काय झाले? योगी, नग्न राहणारे दिगंबर तपस्वी आणि जैन मुनी आपली वस्त्रे लाल रंगात रंगवतात. तो रंग, प्रेमाचा रंग, त्यांना ठाऊकच नसेल, तर कपडे रंगवून काय झाले? देऊळ असो, महालाचा झरोका असो, तंबू असो वा फुलांनी भरलेली बाग; आपण कुठेही राहिलो, तरी स्वामी प्रत्येक श्वासात रमलेला असतो. कबीर सांगतात, हेच खरे.