संत कबीर · अंतरीचा देव
धरती-आकाशाच्याही आधी
प्रथम एक जो आपे आप निराकार निर्गुन निर्जाप नहिं तब आदि-अंत-मध-तारा नहिं तब अंध-धुंध उजियारा नहिं तब भूमि-पवन-आकासा नहिं तब पावक-नीर-निवासा नहिं तब सुरसति-जमुना-गंगा नहिं तब सागर-समुद्र-तरंगा नहिं तब पाप-पुण्य नहिं वेद-पुराना नहिं तब भयो कतेब-कुराना कहें कबीर विचारिके तब कछु क्रिया नहीं परम-पुरुष तहँ आपहिं अगम-अगोचर माहीं कर्ता कछु खावै नहिं पीवै कर्ता कबहुँ मरै नहिं जीवै कर्ता के कछु रूप न रेखा कर्ता के कछु बरन न भेखा जाके जात-गोत कछु नाहीं महिमा बरनि न जाय मो पाहीं रूप-अरूप नहिं तेहि नाँव बरन-अबरन नहिं तेहि थावं
सुरुवातीला फक्त तो एकच होता, आपल्याच ठायी एकटा. त्याला आकार नव्हता, गुण नव्हते, आणि कोणत्याही नामाचा जप त्याच्यापर्यंत पोहोचत नव्हता. तेव्हा ना आदी होता, ना अंत, ना मध्य, ना कोणता तारा; ना अंधार होता, ना धुके, ना उजेड. ना धरती होती, ना वारा, ना आकाश; ना अग्नी, ना पाणी, ना कोणत्याही जिवाला राहायला जागा. सरस्वती, यमुना आणि गंगा या पवित्र नद्या नव्हत्या; सागर, समुद्र, लाटा काहीच नव्हते. पाप नव्हते, पुण्य नव्हते, वेद नव्हते, पुराणेही नव्हती. कतेब, म्हणजे मुसलमानांचे धर्मग्रंथ, आणि कुराणही तेव्हा आले नव्हते. कबीर विचार करून सांगतात, तेव्हा काहीच घडत नव्हते. परमपुरुष तिथे एकटाच, आपल्यातच होता: त्या अगम्य, अगोचर ठिकाणी, जिथे कोणी पोहोचू शकत नाही आणि जे कोणत्याही इंद्रियाला जाणवत नाही. कर्ता, म्हणजे सारे घडवणारा देव, काही खात नाही, काही पीत नाही; तो कधी मरत नाही, आणि जिवांसारखा जगतही नाही. त्याला रूप नाही, रेषा नाही; रंग नाही, वेष नाही. त्याला जात नाही, गोत्र नाही, आणि त्याचा महिमा माझ्याने वर्णन करवत नाही. ‘रूप असलेला’ हे त्याचे नाव नाही, ‘रूप नसलेला’ हेही नाही; ‘रंगीत’ हे त्याचे ठिकाण नाही, ‘बेरंग’ हेही नाही.