संत कबीर · अंतरीचा देव
देहाच्या झाडावरचा पक्षी
या तरवर में एक पखेरू भोग सरस वह डोले रे वाकी सन्ध लख्यै नहिं कोई कौन भाव सों बोले रे दुर्म-डार तहँ अति घन छाया पंछी बसेरा लेई रे आवे सांझ उड़ी जाय सवेरा मरम न काहू देई रे सो पंछी मोहि कहू न बतावे जो बोले घट माहीं रे अबरन-बरन रूप नहीं रेखा बैठा प्रेम के छाहीं रे अगम अपार निरंतर बासा आवत जात ना दीसा रे कहें कबीर सुनो भाई साधो यह कछु अगम कहानी रे या पंछी का कौन ठौर है बूझो पंडित ज्ञानी रे॥
या झाडावर एक पक्षी आहे; जीवनाचा गोड रस चाखत तो मजेत डोलतो. त्याचा माग अजून कोणालाच लागलेला नाही. तो कोणत्या भावाने बोलतो, तेही कोणी जाणत नाही. जिथे फांद्यांची सावली सगळ्यात दाट आहे, तिथे हा पक्षी वस्तीला येतो. तो संध्याकाळी येतो, पहाटे उडून जातो, आणि आपले रहस्य कोणालाच सांगत नाही. कबीर म्हणतात, जो पक्षी घटात, म्हणजे या देहाच्या आत बोलतो, त्याच्याविषयी मला कोणीच काही सांगत नाही. म्हणजे ते झाड हा देहच आहे. त्या पक्ष्याला रंग आहे असेही नाही, आणि तो बिनरंगी आहे असेही नाही; त्याला रूप नाही, रेषा नाही. तो प्रेमाच्या सावलीत बसलेला असतो. जिथे कोणी पोचू शकत नाही आणि ज्याला कुठे अंत नाही, अशा अपार ठिकाणी तो कायमचा वसलेला असतो. तो संध्याकाळी येतो आणि पहाटे जातो, असे म्हणायचे; पण त्याला येताना किंवा जाताना कोणीच कधी पाहिलेले नाही. शेवटी कबीर म्हणतात: साधू बंधूंनो, ही कहाणी समजण्यापलीकडची आहे. या पक्ष्याचे ठिकाण कोणते? पंडितांनो, ग्रंथ जाणणाऱ्या ज्ञानी लोकांनो, तुम्हीच विचार करून सांगा.