संत कबीर · प्रेम आणि विरह
वातीविना तेवणारी ज्योत
कौन मुरली शब्द सुन आनंद भयो, जोत बरे बिन बाती बिना मूल के कमल प्रगट भयो, फूलवा फूलत भांती-भांती जैसे चकोर चंद्रमा चितवे, जैसे चातक स्वांती तैसे संत सुरत के होके, हो गए जनम संघाती
ही कोणत्या मुरलीची धून आहे? ती ऐकून मन आनंदाने भरून गेले आहे. वातीशिवायच एक ज्योत तेवते आहे. मुळाशिवाय कमळ उमलले आहे, आणि नाना तऱ्हांची फुले बहरली आहेत. मुरली, ज्योत आणि कमळ हे सारे आतले अनुभव आहेत: बाहेरच्या कोणत्याही कारणाविना उमटलेले संगीत, प्रकाश आणि बहर. मग गाणे दोन पक्ष्यांकडे वळते; दोघेही आपापल्या एकाच गोष्टीसाठी जगतात. चकोर फक्त चंद्रकिरणांवर जगतो, अशी कवींची कल्पना; त्याची नजर चंद्रावरून हटत नाही. चातक स्वातीच्या पावसाची वाट पाहत राहतो; इतर पाण्याला तो चोचही लावत नाही. तसेच संतांचे सारे लक्ष त्या एका परमेश्वरावर खिळले आहे, आणि ते त्याचे आयुष्यभराचे सोबती झाले आहेत.