संत कबीर · प्रेम आणि विरह
अन्न गोड लागेना, झोप येईना
बालम, आओ हमारे गेह रे। तुम बिन दुखिया देह रे। सब कोई कहे तुम्हारी नारी, मोकों लगत लाज रे। दिल से नहीं दिल लगाया, तब लग कैसा स्नेह रे। अन्न न भावे नींद न आवे, गृह-बाहर धरे न धीर रे। कामिन को है बालम प्यारा, ज्यों प्यासे को नीर रे। है कोई ऐसा पर-उपकारी, पिवा सों कहे सुनाय रे। अब तो बेहाल कबीर भयो है, बिन देखे जिय जाय रे।।
या गाण्यात कबीर एका पत्नीच्या भूमिकेतून गातात; तिचा पती स्वतः प्रभू आहे. ती हाक मारते: सख्या, माझ्या घरी ये; तुझ्याविना माझा देह दुःखाने भरला आहे. सगळे लोक मला तुझी बायको म्हणतात, आणि मला लाज वाटते. अजून मनाशी मन जुळलेच नाही; तोवर हे कसले प्रेम? अन्न गोड लागत नाही, झोप येत नाही; घरात असो की बाहेर, जिवाला कुठेच चैन पडत नाही. तहानलेल्याला पाणी जसे प्रिय, तसा बायकोला आपला नवरा प्रिय असतो. आहे का कोणी असा उपकारी, जो माझा निरोप त्याच्यापर्यंत पोचवेल? कबीरांचे आता फार हाल झाले आहेत; प्रियाला पाहिल्याविना त्यांचा जीव जाईल.