निवडक दासबोध ओव्या · Brahman, Maya and the Self
सागरामधें खसखस तैसें परब्रह्मीं दृश्य · दासबोध ९.९.२९
सागरामधें खसखस । तैसें परब्रह्मीं दृश्य । मतिसारिखा मतिप्रकाश । अंतरीं वाढे ॥ २९ ॥
अथांग सागरात खसखशीचा एक दाणा असावा, तसे परब्रह्मात हे सारे दृश्य जग आहे. परब्रह्म म्हणजे सर्वांच्या पलीकडचे आणि सर्वांत व्यापलेले एकमेव सत्य. हा समास संदेह दूर करणारा आहे. याच्या आधी समर्थ सांगतात की हे दृश्य जग भ्रमामुळे खरे वाटते. ते आले आणि गेले, तरी खऱ्या सत्याला त्याचा धक्काही लागत नाही. आणि ज्याची जशी मती, तसा त्याच्या अंतरात समजुतीचा प्रकाश वाढतो. पुढच्या ओव्यांत हेच उलगडते. मती विशाल होत गेली, की सारे विश्व आधी हातात मावणाऱ्या कवठाएवढे, मग बोराएवढे, मग वडाच्या बारीक बीजाएवढे दिसू लागते. आणि वृत्ती ब्रह्मरूप झाली, की ते बीजही उरत नाही; त्याच्यावेगळे पाहण्यासारखे काहीच उरत नाही.